Iwona Poliwczak
Instytut Pracy i Spraw Socjalnych
Fundusz Pracy i Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
Różne są rodzaje i wysokość refundacji, o jakie może ubiegać się pracodawca u starosty ze środków Funduszu Pracy. Do niedawna możliwość korzystania z tej pomocy była bardziej ograniczona i zależała przede wszystkim od tego, czy pracodawca utworzył ZFS, czy też nie (mogli z niej korzystać jedynie ci pracodawcy, którzy w prowadzonej przez siebie firmie taki fundusz utworzyli). Obecnie mogą się ubiegać o przyznanie tego rodzaju pomocy u starosty również ci pracodawcy, którzy, nie utworzyli w prowadzonej przez siebie firmie ZFS. Możliwość taką mają w dwóch przypadkach, gdy:
-
- skierowali pracownika na szkolenie odbywające się w pełnym wymiarze czasu pracy, trwające co najmniej 22 dni robocze i udzielili mu na ten okres płatnego urlopu szkoleniowego. Pracodawca może uzyskać w ten sposób refundację nawet 80%[1] przeciętnego wynagrodzenia przypadającego na jednego pracownika, obowiązującego w dniu rozpoczęcia przez niego szkolenia oraz .
- zatrudnili skierowaną przez Powiatowy Urząd Pracy osobę bezrobotną na zastępstwo za pracownika, który został wysłany na szkolenie. Pracodawca, za każdego bezrobotnego, może wówczas uzyskać refundację kosztów jego wynagrodzenia wraz z obowiązkowymi składkami na ubezpieczenie społeczne. Wysokość tej refundacji nie może jednak przekraczać 40%[2] przeciętnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu rozpoczęcia szkolenia[3].
Pracodawcy, którzy zamierzają ubiegać się refundację z Funduszu Pracy kosztów szkolenia, wynagrodzenia lub składek na ubezpieczenie od refundowanych wynagrodzeń muszą dopełnić określone wymogi formalne z tym związane. Należy do nich złożenie w powiatowym urzędzie pracy wniosku o zawarcie umowy o refundację tych kosztów oraz całego szeregu dokumentów (tabela 2).
Tabela 2. Informacje, które powinien zawierać wniosek o przyznanie refundacji i niezbędne dokumenty
| Informacje,które powinien zawierać wniosek[4] | Obowiązkowe dokumenty załączone do wniosku |
|
|
Źródło: Opracowanie własne na podstawie Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 03 grudnia 2009 r. w sprawie refundacji ze środków Funduszu Pracy kosztów szkoleń oraz wynagrodzeń i składek na ubezpieczenie społeczne od refundowanych wynagrodzeń (Dz. U. 2009 r., nr 215, poz. 1669)
Pracodawcy prowadzący duże podmioty gospodarcze zobowiązani są do dołączenia do wniosku dodatkowych dokumentów. W ich wnioskach znaleźć się bowiem powinna również analiza wykonalności planowanych szkoleń, uwzględniająca dwa scenariusze: sytuację, jaka będzie miała miejsce, gdy pracodawca uzyska refundację oraz to w jaki sposób będzie wyglądała realizacja zaplanowanych szkoleń wówczas, gdy refundacja nie zostanie pracodawcy przyznana. Do wniosku powinny również zostać dołączone informacje mówiący o tym, które z wymaganych czterech kryteriów[5] zostaną uzyskane dzięki otrzymanej przez przedsiębiorstwo refundacji kosztów szkoleń. Warunkiem uzyskania pomocy, jest wykazanie, że uzyskana pomoc przyczyni się do spełnienia co najmniej jedno z tych kryteriów.
W przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie refundacji obie strony – starosta i pracodawca – zawierają umowę, w której określona zostaje wysokość przyznanej refundacji i sposób przeprowadzania kontroli, warunki rozwiązania umowy i zwrotu środków finansowych w przypadku wykorzystania ich przez pracodawcę niezgodnie z przeznaczeniem lub pobrania w wysokości przekraczającej dopuszczalne granice, procedury postępowania w przypadku wykrycia nieprawidłowości w realizacji umowy oraz sposób rozliczania refundacji i wprowadzanie zmian w umowie.
W przypadku odmowy udzielenia refundacji pracodawca otrzymuje od starosty uzasadnienie negatywnego rozpatrzenia jego wniosku[6].
Wśród dokumentów, które zobligowany jest złożyć pracodawca ubiegający się o przyznanie refundacji z Funduszu Pracy powinna znaleźć się szczegółowa dokumentacja tzw. kosztów kwalifikowanych. Katalog kosztów poniesionych przez pracodawcę uznawanych za uzasadnione jest ściśle określony[7]. Pracodawca może uzyskać refundację wydatków poniesionych na wynagrodzenia, składki na ubezpieczenie społeczne oraz koszty podróży i zakwaterowania zarówno osób prowadzących szkolenia, jak i ich uczestników[8]. Kosztem kwalifikowanym są również wydatki związane z amortyzacją narzędzi i wyposażenia ale jedynie w takim zakresie, w jakim były one wykorzystywane podczas szkolenia. Pracodawca może także uzyskać refundację wydatków poniesionych na:
- wynajem pomieszczeń potrzebnych do przeprowadzenia szkoleń,
- materiały konieczne do przeprowadzenia szkolenia,
- inne wydatki bieżące, których poniesienia wymagała organizacja i przeprowadzenie szkoleń i koszty administracyjne.
W przypadku, gdy realizacja szkoleń i ocena ich efektywności wymaga przeprowadzania konsultacji (badań, analiz, opracowania ekspertyzy itp.), wówczas pracodawca może ubiegać się o refundację wydatków poniesionych na te cele. Pracodawca może też otrzymać refundację kosztów poniesione z tytułu doradztwa, ale tylko w zakresie dotyczącym organizowanych szkoleń.
Wielkość pomocy, jaką mogą uzyskać pracodawcy ze środków Funduszu Pracy na szkolenia uzależniona jest od rodzaju szkolenia i statusu uczestników szkoleń. Pracodawcy, którzy kierują swoich pracowników na szkolenia specjalistyczne mogą uzyskać refundację wynoszącą, co najwyżej 25%[9] kosztów kwalifikowanych. W przypadku firm, których pracownicy są uczestnikami szkoleń o charakterze ogólnym intensywność tej pomocy jest większa i wynosi maksymalnie 60%[10] kosztów poniesionych przez pracodawcę na ich szkolenie. Takie zróżnicowanie intensywność udzielanej pomocy na szkolenia związane jest z faktem, iż szkolenia ogólne umożliwiają pracownikom uzyskanie bardzo szerokich kwalifikacji zawodowych, dzięki czemu znacznie zwiększa się ich szansa na znalezienie zatrudnienia. Ponadto ta forma szkoleń nie zakłóca konkurencji w takim stopniu, jak ma to miejsce w przypadku szkoleń szczegółowych. Istnieje możliwość zwiększenia pomocy o następne 10%[11] ale tylko dla tych przedsiębiorstw, w których planuje się przeszkolić pracowników znajdujących w szczególnie trudnej sytuacji, w tym również osób niepełnosprawnych.
Tabela 3. Rodzaje i wysokość refundacji o jaką mogą ubiegać się u starosty pracodawcy według wielkości podmiotu, rodzaju szkolenia i statusu pracownika
| Rodzaj szkoleń | Wielkość przedsiębiorstwa | ||
| Duże | Średnie | Małe | |
| Dopuszczalna wielkość pomocy dla pracowników | |||
| Szkolenia ogólne | Intensywność pomocy nie może być wyższa niż 60%. | Intensywność pomocy nie wyższa niż 70% | Intensywność pomocy nie wyższa niż 80% |
| Szkolenia specjalistyczne | Intensywność pomocy nie może być wyższa niż 25%. | Intensywność pomocy nie wyższa niż 35% | Intensywność pomocy nie wyższa niż 45% |
| Dopuszczalna wielkość pomocy dla pracowników niepełnosprawnych | |||
| Szkolenia ogólne | Intensywność pomocy nie może być wyższa niż 70%. | Intensywność pomocy nie wyższa niż 80% | Intensywność pomocy nie wyższa niż 80% |
| Szkolenia specjalistyczne | Intensywność pomocy nie może być wyższa niż 35%. | Intensywność pomocy nie wyższa niż 45% | Intensywność pomocy nie wyższa niż 55% |
Źródło: opracowanie własne na podstawie Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 03 grudnia 2009 r. w sprawie refundacji ze środków Funduszu Pracy kosztów szkoleń oraz wynagrodzeń i składek na ubezpieczenie społeczne od refundowanych wynagrodzeń (Dz. U. 2009 r., nr 215, poz. 1669) oraz Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 marca 2009 r. w sprawie warunków i trybu dokonywania refundacji kosztów szkolenia pracowników niepełnosprawnych (Dz. U. z 2009 r., nr 57, poz. 472).
Wielkość udzielanej pomocy jest także zróżnicowana ze względu na wielkość przedsiębiorstwa. Szanse na bardziej intensywną pomoc mają pracodawcy prowadzący małe (może zostać zwiększona o kolejne 20%) lub średnie podmioty gospodarcze (może wzrosnąć o kolejne 10%)[12]. Podyktowane jest to tym, iż podmioty takie ponoszą wyższe koszty względne na kształcenie.
Jedynie w przypadku firm prowadzących działalność zaliczaną do sektora transportu morskiego pracodawca może uzyskać dofinansowanie, które w 100%[13] pokryje poniesione przez niego koszty związane ze szkoleniem pracowników. Jednakże, aby otrzymać tak znaczną pomoc finansową uczestnicy szkolenia znajdujący się na pokładzie statku nie mogą być pracownikami etatowymi, ani też aktywnymi członkami załogi, zaś organizowane dla nich szkolenia muszą być prowadzone na statkach pokładowych znajdujących się w rejestrach Unii Europejskiej.
W przypadku, gdy całkowita kwota pomocy przyznanej temu samemu pracodawcy na realizację tego samego projektu szkoleniowego jest wyższa niż 2 mln. euro wówczas decyzja o refundacji kosztów musi być konsultowana z Komisją Wspólnoty Europejskiej.
Kraje wchodzące w skład Unii Europejskiej mogą również czerpać środki na organizację kształcenia ustawicznego pracowników z Funduszy Strukturalnych. Najważniejszym z nich jest Europejski Fundusz Socjalny, do którego zadań należy między innymi finansowanie lub dofinansowanie walki z dyskryminacją zawodową na rynku pracy i wspieranie grup marginalizowanych przez społeczeństwo oraz działań zmniejszających bezrobocie. W jego ramach przekazywane są również środki finansowe na realizację takich działań, jak organizacja szkoleń zawodowych czy centrów kształcenia o zasięgu międzynarodowym. Ze środków tego Funduszu finansowana jest realizacja trzech podstawowych celów polityki strukturalnej UE: rozwój opóźnionych gospodarczo regionów, pomoc regionom przechodzącym restrukturyzację gospodarczą oraz rozwój zatrudnienia i zasobów ludzkich.
Pracodawcy zatrudniający osoby niepełnosprawne mają możliwość uzyskania dofinansowania na podnoszenie kwalifikacji zawodowych niepełnosprawnych pracowników z jeszcze jednego źródła – z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Z funduszu tego mogą oni otrzymać refundację wynoszącą, co najwyżej 80%[14] kosztów poniesionych na szkolenie zatrudnianych niepełnosprawnych pracowników. Wielkość tej refundacji nie może jednak przekroczyć wysokości dwukrotnego przeciętnego wynagrodzenia przypadającego na jedną osobę. Ponadto, pracodawcy prowadzący zakład pracy chronionej mogą z tego Funduszu uzyskać dofinansowanie na podnoszenie kwalifikacji zatrudnionych osób niepełnosprawnych oraz zwrot kosztów, które ponieśli w związku ze szkoleniem osób niepełnosprawnych, wynikającym z konieczności zmiany profilu produkcji. Z kolei pracodawca prowadzący Zakład Aktywności Zawodowej może starać się o pokrycie przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wydatków poniesionych na organizację dla osób niepełnosprawnych szkoleń, związanych z prowadzoną przez nie działalnością gospodarczą oraz przygotowaniem ich do pracy na otwartym rynku pracy.
Bibliografia
Akty prawne
Rozporządzeniu Pracy i Polityki Społecznej z dnia 03 grudnia 2009 r. w sprawie refundacji ze środków Funduszu Pracy kosztów szkoleń oraz wynagrodzeń i składek na ubezpieczenia społeczne od refundowanych wynagrodzeń (Dz. U. 2009 r., nr 215, poz. 1669)
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 marca 2009 r. w sprawie warunków i trybu dokonywania refundacji kosztów szkolenia pracowników niepełnosprawnych (Dz. U. 2009 r., nr 57, poz. 472)
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. 2008 r., nr 14, poz. 92 z późniejszymi zmianami)
Ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. 2008 r. Nr 69, poz. 415 z późniejszymi zmianami )
Literatura
Rotkiewicz M. (2006) Fundusz pracy. Pomoc na podnoszenie kwalifikacji. Szkolenia pracowników sfinansuje starosta, „Gazeta Prawna” nr 47 (1665) 07.03.2006 r.
Rakowska –Boroń I. (2006) Rynek pracy. Założenia do projektu nowej ustawy. Będą ulgi za tworzenie miejsc pracy, „Gazeta Prawna” nr 78 (1696), 20.04.2006 6.
Jaworska B. (2006) Szkolenia. Podnoszenie kwalifikacji pracowników. Dobra firma dba o swoje kadry, „Gazeta Prawna” nr 117 (1735), 19.06.2006 r.
Marczuk B., Zalewski T. (2006) Bezrobocie. Nowa ustawa resortu pracy. Szkolenia i ulgi dadzą zatrudnienie, „Gazeta Prawna” nr 85 (1703), 02.05.2006 r.
Źródła internetowe
Zwrot kosztów za przekwalifikowanie pracownika (2004) http://gospodarka.gazeta.pl/firma/2029020,31558,2576599.html
Gadomska M. (2004) Refundacja na bezrobotnego i kursanta, „Rzeczpospolita” 11.08.2006 r. http://www.wup.pl/index.php?navi=ja&id=146&p=1
Fundusz szkoleniowy (2005) http://www.wup.tychy.pl/pup_tychy.php?fundusz_szkoleniowy
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 z późniejszymi zmianami art. 69, p. 2)
[2]Ustawa z dnia 10 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 z późniejszymi zmianami, art. 69, p. 2)
[3] Rodzaje i wysokość refundacji o jakie mogą ubiegać się wyłącznie ci pracodawcy, którzy w swojej firmie utworzyli ZFS wymienione zostały w rozdziale poprzednim.
[4] Nieco inaczej wygląda sytuacja w przypadku pracodawców ubiegających u starosty o przyznanie refundacji kosztów kształcenia niepełnosprawnych pracowników. Zakres informacji, które zobowiązany jest wówczas podać pracodawca jest rozszerzony o dodatkowe informacje. Pracodawca zobowiązany jest bowiem również do podania pełnego stanu zatrudnienia, z wyszczególnieniem liczby zatrudnionych osób niepełnosprawnych oraz złożyć oświadczenie o niezaleganiu lub zaleganiu z wpłatami zobowiązań wymaganych przez PFRON - Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 marca 2009 r. w sprawie warunków i trybu dokonywania refundacji kosztów szkolenia pracowników niepełnosprawnych (Dz. U. z 2009 r., nr 57, poz. 472 §5 ust 2).
[5] Te cztery kryteria to zwiększenie: rozmiaru szkolenia, zasięgu szkolenia, całkowitej kwoty planowanej przez pracodawcę na pokrycie kosztów kształcenia oraz znaczne skrócenie okresu kształcenia. (Dz. U. 2009 r., nr 215, poz. 1669 § 10 ust. 4)
[6]Zasady na jakich przyznawane są refundacje określone są w Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 03 grudnia 2009 r. w sprawie refundacji ze środków Funduszu Pracy kosztów szkoleń oraz wynagrodzeń i składek na ubezpieczenie społeczne od refundowanych wynagrodzeń (Dz. U. 2009 r., nr 215, poz. 1669)
[7] Wyszczególnienie kosztów, które uznawane są za uzasadnione znajduje się w Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 03 grudnia 2009 r. w sprawie refundacji ze środków Funduszu Pracy kosztów szkoleń oraz wynagrodzeń i składek na ubezpieczenie społeczne od refundowanych wynagrodzeń (Dz. U. 2009 r., nr 215, poz. 1669 § 4.)
[8] W przypadku pracodawców starających się o uzyskanie refundacji kosztów kształcenia niepełnosprawnych pracowników kwalifikowanymi kosztami są również wydatki związane:
- z wynagrodzeniem wypłacanym tłumaczowi języka migowego, lektorowi dla osób niewidomych lub opiekunowi pracownika niepełnosprawnego ruchowo posiadającego orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym oraz
- podróżą opiekuna niepełnosprawnego w stopniu znacznym pracownika.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 marca 2009 r. w sprawie warunków i trybu dokonywania refundacji kosztów szkolenia pracowników niepełnosprawnych (Dz. U. z 2009 r., nr 57, poz. 472 § 3 ust. 1).
[9] Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 03 grudnia 2009 r. w sprawie refundacji ze środków Funduszu Pracy kosztów szkoleń oraz wynagrodzeń i składek na ubezpieczenie społeczne od refundowanych wynagrodzeń (Dz. U. 2009 r., nr 215, poz. 1669 § 6 ust. 1).
[10] Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 03 grudnia 2009 r. w sprawie refundacji ze środków Funduszu Pracy kosztów szkoleń oraz wynagrodzeń i składek na ubezpieczenie społeczne od refundowanych wynagrodzeń (Dz. U. 2009 r., nr 215, poz. 1669 § 6 ust 1).
[11] Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 03 grudnia 2009 r. w sprawie refundacji ze środków Funduszu Pracy kosztów szkoleń oraz wynagrodzeń i składek na ubezpieczenie społeczne od refundowanych wynagrodzeń (Dz. U. 2009 r., nr 215, poz. 1669 § 6 ust 2, p.1).
[12] Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 03 grudnia 2009 r. w sprawie refundacji ze środków Funduszu Pracy kosztów szkoleń oraz wynagrodzeń i składek na ubezpieczenie społeczne od refundowanych wynagrodzeń (Dz. U. 2009 r., nr 215, poz. 1669 § 6 ust 2 p.2).
[13] Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 03 grudnia 2009 r. w sprawie refundacji ze środków Funduszu Pracy kosztów szkoleń oraz wynagrodzeń i składek na ubezpieczenie społeczne od refundowanych wynagrodzeń (Dz. U. 2009 r., nr 215, poz. 1669 § 6 ust 3)
[14] Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. 2008 r., nr 14, poz. 92 z późniejszymi zmianami, art. 41, p. 2)
